Piše: Jovan Manojlović
Foto: Prinscreen
Na današnjem programu Presingovog letnjeg bioskopa: Senke nad Balkanom
- Broj epizoda: 29 (tri sezone)
- Godina izlaženja: 2017 – 2019 – 2026
- Produkcija: Cobra Film, RTS i United Media
- Žanr: Istorijski triler / Neo-noar / Drama / Kriminalistika
- Glavne uloge: Dragan Bjelogrlić, Andrija Kuzmanović, Marija Bergam, Goran Bogdan, Nenad Jezdić, Jovana Stojiljković
Na domaćim prostorima istorijske drame dugi niz godina bile su ukalupljene u linearne, često emotivne i patetične rekonstrukcije epohe. A onda su se pojavile „Senke nad Balkanom“ i potpuno razbile taj šablon.
Serija smeštena u turbulentni međuratni Beograd, serija izbegava romantizovani prikaz prošlosti i umesto toga donosi sirov, mračan i vizuelno raskošan triler.
Kombinujući estetiku svetskih hitova poput Peaky Blinders i Babylon Berlin, Bjelogrlić je stvorio priču u kojoj se istorijske činjenice, fikcija i teorije zavere prepliću u dinamiku kakva na ovim prostorima ranije nije viđena.
Balkan kao bure baruta i jazbina tajni
1828. godina, period neposredno pred ubistvo hrvatskog narodnog poslanika Stjepana Radića u Narodnoj Skupštini SHS i uvođenje Šestojanuarske diktature.
Radnja prve sezone počinje ritualnim ubistvom koje potresa beogradsku elitu, ali vrlo brzo prerasta u širu mrežu spletki.
Priča u isti koš stavlja visoku politiku Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, ruske bele emigrante koji kontrolišu trgovinu opijumom, Makedonsku revolucionarnu organizaciju (VMRO), bezbednosne službe i tajna društva poput Tula i Crne ruke.
U središtu tog haosa nalaze se dva potpuno različita inspektora – prekaljeni, poročni veteran Andra Tanasijević Tane i mladi kriminalističar školovan u Švajcarskoj, Stanko Pletikosić.
Njihov odnos nije samo klasičan tip „starog i mladog policajca“, već odraz sudara dva sveta: starog Balkana koji izdire u porocima i novog doba koje donosi moderne forenzičke metode, ali i još perfidnije opasnosti.
Druga sezona odmotava klupko šest godina kasnije, smeštajući radnju u 1934. godinu, uoči atentata na kralja Aleksandra Karađorđevića u Marseju.
OD ISTOG AUTORA:
Romi u popularnoj kulturi: Stereotipi o magičnim autsajderima
Centralni zaplet vrti se oko uspona fašizma, rušenja utvrđenja Žrnov, izgradnje spomenika Neznanom junaku na Avali i tajnama sa suđenja pripadnicima zavere protiv regenta Aleksandra tokom Solunskog procesa 1917. godine.
Dok se politička klima u Evropi drastično menja, Tane i Stanko se ponovo ukrštaju na istom zadatku, ali u znatno mračnijem okruženju.
Sukob interesa međunarodnih obaveštajnih službi, nacističkog uticaja u usponu, komunističke ilegale i podzemlja u Jatagan mali ovoga puta dovodi napetost do samog usijanja.
Druga sezona uspešno širi univerzum serije, podiže uloge i pokazuje kako Balkan iz dana u dan sve brže klizi ka novom globalnom sukobu.
U trećoj i finalnoj sezoni, radnja se seli u jesen 1938. godine, dok se nad Evropom nadvija senka Drugog svetskog rata.
Foto: Printscreen
Sve počinje kada inspektor Tane preuzima slučaj na Rtnju, gde misteriozno izlivanje rude iz rudnika porodice Minh izaziva ekološku katastrofu i masovno trovanje.
Istovremeno, inspektor Stanko Pletikosić izlazi sa četvorogodišnje robije, dok se u Beograd, privučeni otkrićem na Rtnju, vraćaju Marija Oršić, Maja Davidović, ali i Josip Broz Tito.
U novoj mreži visoke politike, podzemlja i misticizma, Tane i Stanko ponovo udružuju snage na slučaju koji preti da odredi sudbinu ne samo Jugoslavije, već i čitave Evrope.
Lica iz senke koja drže pažnju
Glumačka ekipa donosi neke od najboljih uloga u novijoj domaćoj produkciji.
Dragan Bjelogrlić u ulozi Taneta nosi seriju umorom i šarmom čoveka koji je video previše, dok Andrija Kuzmanović kao Stanko pruža savršenu ravnotežu i emotivno sidro priče.
PROČITAJTE NA ISTU TEMU:
Marija Bergam u ulozi tajanstvene i proračunate Maje Davidović donosi pravu femme fatale energiju, dok Goran Bogdan kao Mustafa Golubić, istorijska ličnost obavijena velom tajne pleni harizmom u svakoj sceni.
Ne treba zaboraviti ni briljantnog Nenada Jezdića kao Krojača, vođe kriminalne bande u Jatagan maloj.
Mračna estetika i moderan ritam
Ono po čemu se „Senke nad Balkanom“ izdvajaju jeste produkcijski nivo. Maglovite ulice Jatagan male, luksuzni salonski stanovi, opijumske jazbine i tajni hramovi izgrađeni su sa neverovatnom pažnjom posvećenom detaljima.
Režija je dinamična, kadrovi su hrabri, a atmosfera je stalno natopljena napetošću. Muzika koju potpisuje Magnifico još jedan je ključni element.
Umesto suvoparnih instrumentalnih kompozicija, serija koristi moderan, prepoznatljiv zvukovni pečat koji savršeno prati mračan ton radnje.
Iako se autorima može zameriti povremeno pretrpavanje sporednim rukavcima priče i izuzetno slobodno tumačenje istorijskih događaja, to ne umanjuje krajnji utisak.
„Senke nad Balkanom“ nisu dokumentarac, one su vrhunska televizijska zabava koja ne podcenjuje inteligenciju gledaoca.
Ovo trilogija pomerila je granice regionalne TV produkcije i dokazalo da priče sa Balkana mogu imati svetski vizuelni identitet i ritam koji se ne ispušta do poslednje sekunde.
